Pełna nazwa Zakonu Paulinów brzmi: Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika.
Wzięta ona została od imienia
św. Pawła Pustelnika z Teb, który żył w Południowym Egipcie w latach 228-341, a którego Kościół uroczyście uznał za pierwszego pustelnika podczas kanonizacji w 491 r. w Rzymie.
Zakon Pauliński powstał na
ziemi węgierskiej. Między rokiem 1215 i 1225 na górze Patacs został zbudowany klasztor - pustelnia pod wezwaniem św. Jakuba. Biskup Bartłomiej nadał żyjącym tu pustelnikom własną regułę.
Z Węgier Zakon Paulinów rozprzestrzenił się na obszar Chorwacji, gdzie powstało około 50 klasztorów, zaś w
Remete zbudowano pierwsze sanktuarium maryjne Zakonu. W chorwacji wprowadzono po raz pierwszy pauliński brewiarz i mszał. Paulini prowadzili własne szkoły, także uniwersytet. Spośród paulinów wywodzili się biskupi, nawet jeden kardynał - męczennik.
Do Polski paulini zostali sprowadzeni w
1382 roku przez księcia Władysław Opolczyka, który dla opieki nad Cudownym Obrazem Czarnej Madonny, przywiezionym z Rusi, ufundował pierwszy klasztor pauliński na Jasnej Górze w Częstochowie. Szczyt swego rozwoju Zakon Paulinów osiągnął w XVI wieku, kiedy w krajach Europy, a nawet w Palestynie i Egipcie w 8 prowincjach istniało około 300 klasztorów. Klęska wojska węgierskiego pod Mohaczem w 1526 r. przyniosła wielkie spustoszenie Zakonu. Turcy zburzyli dziesiątki klasztorów, spłonęły archiwa i biblioteki, zakonnicy ponieśli męczeńską śmierć. Reszty dopełniła reformacja.
Celem Zakonu Paulińskiego jest kontemplowanie Boga w samotności, kultywowanie modlitwy liturgicznej i realizowanie ducha pokuty, krzewienie kultu Bogarodzicy, działalność apostolska w służbie Kościoła i bliźnich, a więc głoszenie słowa Bożego, sprawowanie sakramentów a zwłaszcza sakramentu pokuty. Inną charakterystyczną cechą paulińskiej posługi jest organizowanie pieszych pielgrzymek do sanktuariów maryjnych.
Aktualnie w Polsce poza Jasną Górą w Częstochowie, gdzie mieści się Kuria Generalna Zakonu,
klasztory paulińskie znajdują się w miejscowościach:
Poza Polską klasztory paulińskie znajdują się na Węgrzech, w Chorwacji, na Ukrainie, w Białorusi, na Łotwie, w Czechach, na Słowacji, we Francji, w Niemczech, w Anglii, we Włoszech, w USA, Australii Południowej i Afryce.
W około
70 klasztorach żyje ponad
500 białych zakonników paulińskich - ojców i braci.
 "Okno życia w Toruniu")
